السيد موسى الشبيري الزنجاني

81

كتاب النكاح ( فارسى )

آنكه در اين روايت قابل بحث است ، غياث بن ابراهيم است . بررسى احوال غياث بن ابراهيم در رجال آقاى خوئى و برخى كتب ديگر اشتباهى در اين زمينه رخ داده ، غياث بن ابراهيم كه متعدد است ، واحد تخيل شده ، يكى غياث بن ابراهيم نخعى است و ديگرى غياث بن ابراهيم تميمى اسَيْدى يا اسبذى . آقاى خوئى مىفرمايند : برقى ، غياث بن ابراهيم نخعى را جزء اصحاب حضرت صادق ( ع ) آورده است . نجاشى او را با تميمى يك نفر تصور كرده است . ولى در واقع دو نفرند . غياث بن ابراهيم نخعى ، از قبله نخع است كه قحطانى است . نسباً نخعى است نه ولائاً ، برخى از او با عبارت « عربىّ » ياد كرده يعنى از موالى نيست . در كتب رجالى ديگر مثل كتب عامه نيز سخنى از ولاء مطرح نيست و اگر چنين بود بايد ذكر مىشد ، معلوم مىشود كه بالاصاله نخعى است . اما غياث بن ابراهيم تميمى كه نجاشى و شيخ در فهرست و رجال او را عنوان كرده‌اند ، تميمى است و تميم جزء قبائل عدنان است و چون ذكرى از ولاء به ميان نيامده ، معلوم مىشود كه نسباً تميمى است . تميم داراى بطون مختلفى است كه يكى از آنها « أسيّديها » « 1 » و « اسبذيها » هستند . و هر دو ، هم اسيدى و هم اسبذى از بطون تميم‌اند ، صاحب قاموس الرجال « اسبدى » بودن را تقويت كرده است « 2 » ، چون در بعضى از روايات غياث بن ابراهيم الدارمى نقل شده « 3 » و راوى آن هم محمد بن يحيى خزاز است ، « اسبد » نيز از تيرهء دارم است ، لذا به احتمال قوى « اسبدى يا اسبذى » است . خلاصه قرائن مختلفى وجود دارد كه غياث بن ابراهيم دو نفرند ، يكى از قبيله قحطان است و ديگرى از قبيله عدنان ، كنيه نخعى ، ابو عبد الرحمن است كه در

--> ( 1 ) ابن اثير مىگويد : محدثين با تشديد ياء ( أُسَيِّد ) و نخاة با سكون ياء ( أُسَيْد ) تلفظ مىكنند ( 2 ) قاموس الرجال 8 : 354 ( 3 ) تهذيب 8 : 228 / 824 ، فقيه 3 : 146 / 3539 .